مبارزه خاموش اما مؤثر در برابر پولیو در چپرهار
ننگرهار، افغانستان (۲۴ قوس ۱۴۰۴) – مرض پولیو (فلج اطفال) هنوز هم برای اطفال در افغانستان یک تهدید جدی پنداشته میشود. هر سال شماری از اطفال به این مرض مبتلا میگردند و برخی از آنان برای همیشه با فلج دایمی روبهرو میشوند. همین واقعیت، بعضیها را وادار میسازد تا مسئولیت را نه تنها در حرف، بلکه در عمل ثابت کنند و خط مبارزه در برابر پولیو را رها نکنند.
داکتر خلیلالحق هاشمی از همین مبارزان خاموش اما اثرگذار است؛ کسی که در قریههای دوردست ولسوالی چپرهارِ ولایت ننگرهار، وقایه از پولیو را صرف یک وظیفه نمیداند، بلکه آن را یک مسئولیت ملی و انسانی حساب میکند.
داکتر خلیلالحق حدود نه سال پیش، کارش را در کمپاینهای واکسین پولیو بهحیث رضاکار آغاز کرد. او میگوید: «در آن زمان شک و تردیدها در برابر واکسین زیاد بود و در بعضی ساحات، بزرگان خانواده اجازه نمیدادند که اطفالشان واکسین شوند. اما با آگاهیدهی پیهم توانستیم کمکم اعتماد مردم را بهدست بیاوریم.»
او اکنون بهحیث سوپروایزر کلستر ۱۳ رهبری کمپاینهای واکسین را به عهده دارد و امور دهها تیم را تنظیم و هماهنگ میکند.
ویژگی کار داکتر خلیلالحق این است که او پولیو را تنها یک مشکل صحی نمیداند؛ به باور او، مانع اصلی پایین بودن سطح آگاهی مردم و بیاعتمادی است.
داکتر خلیلالحق هاشمی در ولسوالی چپرهار با استفاده از «جت انجکتر» واکسین پولیو را برای یک طفل تطبیق میکند. © افغانستان عاری از پولیو / ۱۴۰۴ هـ ش
او میگوید: «پیروزی در برابر پولیو تنها با واکسین بهدست نمیآید؛ پیش از هر چیز باید ناآگاهی و بیاعتمادی مردم از بین برود.»
بر بنیاد همین باور، داکتر خلیلالحق دریافت که برای مبارزه مؤثرتر با پولیو، باید دلهای مردم بهدست آید و اعتمادشان جلب شود. به همین دلیل، او جلب حمایت عالمان دین و بزرگان قومی ولسوالی چپرهار را مهمترین گام دانست؛ چون آنان بر تصمیمگیریها و انتخابهای مردم تأثیر عمیق و تعیینکننده دارند.
پس از تلاشهای گسترده در این بخش، او توانست با عالمان دین و بزرگان قومی روابط نزدیک ایجاد کند و آنان را در مبارزه با پولیو همکار و همراه بسازد.
یکی از آنان، عالم دین به نام مولوی اسماعیل است که زیانهای پولیو و فواید واکسین را بهخوبی درک کرده است. او میگوید، حفاظت از صحت اطفال از مهمترین مسئولیتهای دینی است.
وی میافزاید: «پولیو مرضی است که طفل را برای تمام عمر با معلولیت روبهرو میسازد؛ پس هیچ طفل نباید به سبب غفلت از واکسین محروم بماند.»
او تأکید میکند که واکسین، وسیله مشروع برای مصونیت طفل است و خانوادهها باید بدون تأخیر اطفالشان را واکسین کنند و از تیمهای صحی حمایت نمایند.
داکتر خلیلالحق هاشمی در جریان کمپاین واکسین پولیو، فهرست اطفال واکسینشده را بررسی میکند. © افغانستان عاری از پولیو / ۱۴۰۴ هـ ش
در کنار عالمان دین، بزرگان قومی نیز اکنون در تقویت پذیرش واکسین نقش مهمی دارند. محمد ایوب خان، یکی از بزرگان قومی ساحه، میگوید: «این حق اطفال ما است که سالم و مصون بزرگ شوند. ما اجازه نمیدهیم که به خاطر شایعات نادرست و شکها، حتی یک طفل هم از واکسین باز بماند.»
به دلیل همین موضعگیری مشترک عالمان دین و بزرگان قومی، اکنون بسیاری از خانوادهها اطفالشان را به گونه منظم واکسین میکنند.
اما برای داکتر خلیلالحق، کار فقط به قناعت مردم خلاصه نمیشود؛ او تلاش میکند هیچ طفل به سبب شک، ترس یا غفلت از واکسین محروم نگردد. زیرا گاهی صحنههایی پیش میآید که معنای این مبارزه را روشنتر میسازد.
او از صحنهای یاد میکند که پدری طفل معلولاش را نزد او آورد. صدای پدر میلرزید و چشمانش از اشک پُر بود: «سالها به واکسین (نه) گفتم، اما حالا فهمیدم که این غفلت چه بهای سنگینی دارد.»
به گفتهٔ داکتر خلیلالحق، اینگونه سخنان برای او هم دردناک است و هم بیدارکننده.
او میگوید: «وقتی کسی نشانههای زیانهای جبرانناپذیر پولیو را از نزدیک ببیند، دیگر تنها وظیفه اجرا نمیکند؛ بلکه مسئولیت را احساس میکند. به همین دلیل، در هر کمپاین با مردم گفتوگوهای طولانی میکنیم، پرسشهایشان را میشنویم، نگرانیهایشان را جدی میگیریم و تلاش میکنیم برای هر خانواده راهی برای اعتماد باز کنیم.»
او تأکید میکند که قناعت دادن خانوادهها کار یکروزه نیست: «بعضی خانوادهها بار اول (بله) نمیگویند؛ اما اگر با احترام بروی، با حوصله بایستی و پیهم کنارشان بمانی، بعد خودش از تو میپرسد که: تیم واکسین پولیو چه وقت میآید؟
تجربه چپرهار نشان میدهد که وقایه از پولیو تنها یک روند تخنیکیِ واکسینکردن نیست؛ بلکه یک سفر اجتماعی برای اعتمادسازی، مشارکت جامعه و مسئولیت مشترک است. تا زمانی که مردم با دلِ مطمئن به واکسین (بله) نگویند، باز هم شماری از اطفال به دلیل شکها و شایعات نادرست از این حق محروم میمانند؛ اما همان یک طفل، هدف اصلی تمام این تلاشها است.
داکتر خلیلالحق میگوید: «ما برای آینده مصون هر طفل کار میکنیم؛ اگر حتی یک طفل هم مصون شود، تلاش ما بینتیجه نیست.»
امروز در چپرهار، موضع مشترک عالمان دین، بزرگان قومی و تیمهای صحی برای خانوادهها یک پیام روشن دارد: «پولیو مرضِ قابل وقایه است؛ اما وقایه آن تنها زمانی ممکن است که هر طفل به وقت واکسین شود و هیچ خانوادهای به سبب شک و معلومات نادرست، طفلاش را از این حق محروم نسازد.»
