سفیران کوچک صحت؛ تلاشی نو برای آگاهی‌دهی درباره پولیو از مکتب تا خانه
در ننگرهار، صدها شاگرد از طریق رقابت‌های ذهنی درباره پولیو (فلج اطفال) معلومات به دست می‌آورند تا تردیدهای خانواده‌های‌شان درباره واکسین را برطرف کنند و خواهران و برادران کوچک‌تر خود را از فلج دایمی نجات دهند.
ننگرهار، افغانستان - امروز شور و هیجان صدها شاگرد، محوطه وسیع لیسه عالی مرکزی ننگرهار را فرا گرفته است. شاگردان در کنار درس‌های روزمره خود، برای اشتراک در یک رقابت معلوماتی گردهم آمده‌اند؛ رقابتی که نتیجه آن با زندگی و آینده هزاران طفل پیوند خورده است.
هرگاه گرداننده رقابت درباره خطرات پولیو و اهمیت واکسین پرسشی مطرح می‌کند، ده‌ها شاگرد به‌سرعت دست‌های خود را بلند می‌کنند و هرکدام تلاش می‌کنند پیش از دیگران پاسخ درست بدهند.
اما هدف این نوجوانان تنها برنده‌شدن در رقابت و دریافت جایزه نیست؛ آنان در اینجا مسوولیت بزرگ و حیاتی دیگری را نیز بر دوش می‌گیرند: نجات خواهران و برادران کوچک‌تر خود از مرض پولیو.
در روزهای اخیر، ثبت موارد جدید پولیو در زون شرق کشور، کارکنان صحی و خانواده‌ها را نگران ساخته است. پولیو مرضی فلج‌کننده و کشنده است که تداوی ندارد. تنها راه پیشگیری از آن، تطبیق واکسین پولیو از طریق خوراندن دو قطره به اطفال زیر پنج سال در هر دور کمپاین است.
برای مقابله با این تهدید، حدود یک ماه پیش، با حمایت مالی صندوق وجهی ملل متحد برای کودکان (یونیسف) و همکاری تخنیکی ریاست معارف ننگرهار، کمپاین ویژه آگاهی‌دهی عامه در مکاتب آغاز شد. این ابتکار تاکنون به شش مکتب بزرگ در شهر جلال‌آباد و ولسوالی‌های بهسود، چپرهار و رودات گسترش یافته است.
© افغانستان عاری از پولیو | ۱۴۰۵ هجری شمسی
نشست دانش و نجات زندگی؛ شاگردان ننگرهار با دقت به پیام‌های جلوگیری از فلج اطفال گوش می‌دهند تا معلومات آموخته‌شده را با خانواده‌های‌شان شریک سازند.
از مکتب تا خانه؛ اعتمادسازی
در جامعه افغانستان، تصمیم بزرگان خانواده، به‌ویژه مادرکلان‌ها و پدرکلان‌ها، در زمینه صحت اطفال نقش تعیین‌کننده دارد. گاهی معلومات نادرست باعث می‌شود خانواده‌ها درباره واکسین تردید کنند؛ اما این ابتکار مکاتب دقیقاً برای برطرف‌کردن همین مشکل به راه افتاده است.
حمزه مبارک، شاگرد صنف هفتم لیسه عالی شهید ملنگ جان، یکی از اطفالی است که این مشکل را در خانواده خود تجربه کرده است. مادرکلان حمزه واکسین پولیو را نمی‌پسندد و درباره آن نگرانی‌هایی دارد. اما حمزه پس از اشتراک در این برنامه، اکنون خود را مسوول می‌داند که برای تغییر این وضعیت تلاش کند.
حمزه با اطمینان می‌گوید: «وقتی در این برنامه مکتب اشتراک کردم و معلومات درست درباره واکسین به دست آوردم، فهمیدم که باید این معلومات را با مادرکلان‌ام نیز شریک سازم. می‌خواهم آنچه را در اینجا آموخته‌ام برایش بگویم تا نگرانی‌هایش درباره واکسین کمتر شود و با حقایقی آشنا شود که پیش از این درباره آن‌ها معلومات نداشت.»
عرفان‌الله، شاگرد ۱۵ ساله صنف هشتم لیسه عالی مرکزی ننگرهار، نیز مانند حمزه باور دارد که آموزش از طریق رقابت‌ها و پرسش‌ها می‌تواند طرز فکر جوانان را تغییر دهد.
به گفته او، چنین برنامه‌هایی شاگردان را به اشتراک فعال تشویق می‌کند و آنان را وامی‌دارد تا در کنار درس‌های رسمی، به صحت جامعه نیز توجه کنند. عرفان‌الله امیدوار است که این برنامه به مکاتب بیشتری گسترش یابد تا شاگردان بیشتری از خطرات پولیو آگاه شوند.
شاهدالله، شاگرد صنف ششم لیسه عالی شهید ملنګ جان، نیز پیام روشن و مستقیمی برای خانواده‌ها دارد: «خانواده‌ها نباید اطفال‌شان را از واکسیناتوران پنهان کنند و در هر صورت باید به آنان واکسین بدهند.»
© افغانستان عاری از پولیو | ۱۴۰۵ هجری شمسی
یکی از مسوولان معارف در صحن لیسه عالی مرکزی ننگرهار درباره خطرات پولیو و اهمیت واکسین برای اطفال زیر پنج سال صحبت می‌کند.
مکاتب؛ مراکز نیرومند آگاهی‌دهی صحی
معلمان و مسوولان معارف در ننگرهار باور دارند که مکاتب در کنار آموزش مضامین درسی، از مهم‌ترین مراکز آگاهی‌دهی اجتماعی و نجات جان انسان‌ها به شمار می‌روند.
دین‌محمد محمدی، استاد لیسه عالی شهید ملنگ جان، که اثرات ناگوار پولیو را در جامعه با چشم خود دیده است، می‌گوید: «واکسین پولیو برای جامعه ما اهمیت حیاتی دارد، زیرا ما اثرات این مرض را با چشم خود می‌بینیم. اطفالی که واکسین نشده‌اند، امروز با فلج دایمی زندگی می‌کنند. شاگردان با خانواده‌های‌شان رابطه نزدیک دارند و وقتی در مکتب معلومات درست به دست می‌آورند، می‌توانند به‌آسانی آن را با اعضای خانواده خود شریک سازند.»
زلمی حلیم، مدیر این لیسه، نیز این تلاش‌ها را ارزشمند می‌داند و می‌گوید: «این برنامه برای فرزندان ما، مردم، جامعه علم‌دوست معارف و در مجموع برای همه باشندگان کشور بسیار مؤثر و مفید است.»
به گفته او، برای تشویق شاگردان برتر در رقابت‌ها، جوایزی نیز به آنان اهدا شد. این اقدام انگیزه شاگردان را برای اشتراک در فعالیت‌های آموزشی و صحی آینده بیشتر می‌سازد.
© افغانستان عاری از پولیو | ۱۴۰۵ هجری شمسی
یک شاگرد نوجوان پس از ارائه پاسخ‌های درست در رقابت ذهنی ضد پولیو، جایزه تشویقی خود را از مسوولان مکتب دریافت می‌کند.
برنامه‌های آینده و فردای عاری از پولیو
موفقیت این ابتکار و استقبال گرم شاگردان، ریاست معارف ننگرهار را تشویق کرده است تا برنامه را بیشتر گسترش دهد.
مولوی لیاقت علی، معاون ریاست معارف ننگرهار، می‌گوید که با استفاده از ظرفیت‌های موجود در مکاتب و همکاری تیم‌های صحی، برنامه منظمی برای ادامه و گسترش این فعالیت‌ها ترتیب شده است.
او می‌افزاید: «ما تصمیم داریم کمیته‌های صحی مکاتب را بیشتر گسترش دهیم و برای خیر و صلاح مردم کار کنیم تا در برابر این امراض ویروسی مبارزه نماییم و این پیام را به هر فرد برسانیم.»
محو کردن پولیو تنها به اجرای کمپاین‌های واکسین محدود نمی‌شود، بلکه به آگاهی و همکاری خانواده‌ها نیز بستگی دارد.
هنگامی که زنگ رخصتی در مکاتب ننگرهار به صدا درمی‌آید و شاگردان به‌سوی خانه‌های‌شان روان می‌شوند، آنان تنها کتاب‌ها و بکس‌های خود را با خود نمی‌برند؛ بلکه پیام‌های آگاهی و نجات زندگی را نیز به خانه می‌رسانند؛ پیام‌هایی که می‌توانند نسل آینده افغانستان را از فلج دایمی مصون نگه دارند.
© افغانستان عاری از پولیو | ۱۴۰۵ هجری شمسی
مدیر مکتب، استادان و اعضای کمیته صحی در جریان رقابت ذهنی ضد پولیو، از شاگردان درباره اهمیت واکسین پرسش می‌کنند.
© افغانستان عاری از پولیو | ۱۴۰۵ هجری شمسی
پیام سفیر کوچک صحت؛ شاگردی در ننگرهار درباره اهمیت واکسین پولیو صحبت می‌کند و از خانواده‌ها می‌خواهد اطفال‌شان را واکسین کنند تا از ابتلای آنان به این مرض جلوگیری شود.