دردی که به اراده مبدل شد: مبارزه حاجی محمد علیه پولیو در پکتیکا
در ولسوالی یوسف‌خیل ولایت پکتیکا، حاجی محمد رضاکار ۳۳ ساله، از هفت سال بدین‌سو در کنار واکسیناسیون اطفال، باور خانواده‌ها را جلب نموده و آگاهی عامه را بالا می‌برد؛ تا اطفال منطقه خویش را از فلج دائمی نجات دهد و هیچ خانواده‌ای غم معلولیت فرزندانش را نبیند.
پکتیکا، افغانستان - در یک کوچه خاکی و گشاد ولسوالی یوسف‌خیل ولایت پکتیکا، که در دو طرف آن خانه‌های گلی بزرگ قرار دارند، اطفال زیادی دور یک رضاکار پولیو جمع شده‌اند.
با وجود اینکه در چهره‌های معصوم این اطفال آثار مشکلات و محرومیت زندگی منطقه به وضوح دیده می‌شود، اما در چشمان‌شان امید به زندگی و آینده هنوز می‌درخشد.
در میان این تجمع اطفال، یک پسر نوجوان خواهر کوچکش را در آغوش گرفته و بی‌صبرانه منتظر نوبت است، تا به خواهرش دو قطره واکسین پولیو داده شود.
این در ظاهر یک لحظه عادی است، اما در پشت آن یک داستان بزرگ و حیاتی از سلامت اطفال و مبارزه علیه پولیو نهفته است.
این رضاکار که اطفال دورش جمع شده‌اند، حاجی محمد ۳۳ ساله است؛ او از نزدیک به هفت سال بدین‌سو در همین منطقه برای سلامت اطفال و آینده مصون آنان تلاش می‌کند.
کار حاجی محمد و همکارانش تنها دادن دو قطره واکسین به اطفال نیست؛ بلکه جلب باور خانواده‌ها، آگاهی‌دهی مردم در مورد ارزش واکسین، و یافتن آن دسته از اطفالی است که به دلایل مختلف از این خدمت حیاتی بی‌بهره مانده‌اند.
خاطره تلخ و یک درس بزرگ
در خدمت رضاکارانه هفت ساله حاجی محمد شیرینی‌ها و تلخی‌های زیادی سپری شده است، اما یک واقعه هنوز هم در ذهن او زنده است و هرگز فراموشش نمی‌شود.
او آن روز را یادآوری می‌کند که یک خانواده تازه از مهاجرت به منطقه خود برگشته بودند: «من در هر کمپاین واکسین پولیو به خانه آن‌ها می‌رفتم و تلاش می‌کردم تا در مورد خطرات مرض پولیو و اهمیت واکسین معلومات بدهم، اما متأسفانه آن خانواده قانع نمی‌شد و از واکسین کردن اطفالش سر باز می‌زد.»
از این قصه سه سال گذشت. زمانی که حاجی محمد دوباره به منطقه همان خانواده رفت، با چنان حالت تکان‌دهنده‌ای روبرو شد که برای همیشه او را خسته و اندوهگین ساخت. به گفته او، دو طفل این خانواده را دید که به مرض پولیو مبتلا شده بودند؛ واقعه‌ای که حتی به صورت رسمی نیز ثبت نشده بود.
آن ترسی که حاجی محمد سال‌ها پیش برای جلوگیری از آن تلاش می‌کرد، اکنون نتیجه‌اش را با چشمان خود می‌دید. وضعیت این دو طفل یک بار دیگر ارزش حیاتی مبارزه علیه پولیو را برایش آشکار ساخت و عزم او را بیشتر استوار ساخت، تا نگذارد اطفال دیگر منطقه طعمه سرنوشت مشابه شوند.
© افغانستان عاری از پولیو | ۱۴۰۵ هجری شمسی
حاجی محمد در ولسوالی یوسف‌خیل پکتیکا به یک طفل واکسین پولیو می‌دهد، در حالی که دیگر اطفال منتظر هستند.
روی آوردن به خدمت جامعه پس از فراغت از تحصیل
در یوسف‌خیل، جایی که بیکاری، جنگ‌های گذشته و بی‌جا شدن‌های داخلی زندگی مردم را با چالش مواجه کرده است، جوانان تحصیل‌کرده کمتر یافت می‌شوند.
زمانی که حاجی محمد از صنف دوازدهم فارغ شد، فرصت تحصیلات عالی در منطقه وجود نداشت. در همان زمان دوست نزدیک‌اش، نجیب‌الله، که در فعالیت‌های جلوگیری از مرض پولیو مصروف بود، از کمبود افراد تحصیل‌کرده در منطقه به او یادآوری کرد و از وی خواست تا در بخش سلامت اطفال جامعه‌اش با او همکاری کند.
حاجی محمد این خواست دوست‌اش را پذیرفت و به عنوان رضاکار کار را آغاز کرد؛ او اکنون در جریان هر کمپاین در منطقه خود روزانه بین ۲۲۰ تا ۲۳۰ طفل را واکسین می‌کند.
به گفته او، این کار تنها در اعداد و ارقام خلاصه نمی‌شود، بلکه روابط با خانواده‌ها، شریک ساختن معلومات و درک پرسش‌ها و نگرانی‌های مردم مهم‌ترین بخش آن است:
«وقتی یک طفل واکسین می‌شود، از اعماق دل احساس خوشی می‌کنم؛ چون می‌فهمم که در حفظ سلامت و آینده اطفال سهم خود را ادا کرده‌ام.»
چالش‌های آگاهی عامه و ضرورت مسئولیت مشترک
رساندن پیام‌های صحی به مردم در مناطق دوردست روستایی کار آسانی نیست، زیرا هنوز هم برخی خانواده‌ها از واکسین کردن اطفال خود خودداری می‌کنند. به باور حاجی محمد، برای قناعت دادن این خانواده‌ها تنها خواستن واکسین در روزهای کمپاین بسنده نیست؛ بلکه باید نگرانی‌های آن‌ها از نزدیک شنیده شود و از طریق معلومات دقیق صحی ارزش واکسین برایشان روشن گردد.
حاجی محمد نقش بزرگان قومی و عالمان دینی را در بخش قناعت دادن مردم بسیار مهم می‌داند، اما امیدواری دارد که حمایت آنان در این روند ملی بیشتر توسعه یابد.
او می‌گوید: «گاهی اوقات در جامعه چنین پنداشته می‌شود که گویی این فعالیت‌ها تنها وظیفه شخصی رضاکاران است و آن را برای امتیاز به دست آوردن انجام می‌دهند؛ به همین دلیل برخی بزرگان قومی و عالمان آن‌گونه که لازم است، همکاری نمی‌کنند. در حالی که نجات اطفال از پولیو مسئولیت مشترک والدین، کارمندان صحی، بزرگان قومی، عالمان دینی و تک تک اعضای جامعه است.»
به باور او، اگر در کنار آگاهی عامه، احساس خدمت متقابل در جامعه تقویت شود و افراد تأثیرگذار از کمپاین‌های واکسین حمایت کنند، در افکار خانواده‌ها تغییر مثبت و عمیق به وجود خواهد آمد.
© افغانستان عاری از پولیو | ۱۴۰۵ هجری شمسی
از خانه به خانه و از کوچه به کوچه؛ حاجی محمد در پکتیکا برای آینده سالم اطفال مشغول کار است.
افغانستان عاری از پولیو؛ یک آرمان بزرگ
حاجی محمد از والدین می‌خواهد که به سلامت اطفال خود توجه جدی داشته باشند و در هر کمپاین آن‌ها را واکسین کنند: «والدین باید پرسش‌ها و نگرانی‌های خود را در مورد واکسین با کارمندان صحی شریک سازند و رهنمودهای آن‌ها را در نظر بگیرند، زیرا واکسین تنها و مهم‌ترین وسیله برای نجات اطفال است.»
در پشت خدمت نزدیک به هفت ساله رضاکارانه حاجی محمد یک آرمان بزرگ نهفته است؛ دیدن روزی که افغانستان به گونه کامل از ویروس پولیو پاک شود. وی با تبسم می‌گوید که اگر کشور از مرض پولیو نجات یابد، این بزرگ‌ترین خوشی زندگی‌اش خواهد بود و خود را به آرزوهایش رسیده خواهد پنداشت.